Geçen yazımızda Kapalıçarşı’nın kalabalığında “imitasyon” çantalar arasında kaybolan Çelebi’yi bu hafta yanımıza alıp sisli başkent Londra’ya uçurduk. Atı Küheylan’ı ahırda bıraktık ve onu modern dünyanın en klostrofobik imtihanıyla tanıştırdık: “The Tube.”
“Yer Altında Bir Ejderha Arabası: Mind The Gap!”
Evliya, Victoria İstasyonu’na girdiğinde muhtemelen önce bir abdest tazeler, sonra bu devasa yer altı dehlizlerine bakıp şöyle yazardı:
“Öyle bir hendek kazmışlar ki, sanırsın Yecüc ve Mecüc kavmi buradan çıkacak! İnsanlar birer karınca gibi demir merdivenlerden aşağı akıyor. Ve dahi her köşede ‘Mind the Gap’ diye bir nida duyulur ki, manası ‘Aman ha, ayağını denk al, uçuruma düşme!’ demektir.”
Sessizliğin Dehşeti
Evliya’nın en çok şaşıracağı şey trenin hızı değil, içindeki ölüm sessizliği olurdu. 17. yüzyılın o şen şakrak, hikaye anlatılan kervansaraylarından gelen biri için, yan yana oturup birbirinin yüzüne bakmayan yüzlerce insan tam bir “ahiret provası” gibi gelirdi:
Evliya’nın Notu: “Bu İngiliz kavmi pek tuhaftır. Yan yana otururlar lakin birbirlerine tek kelam etmezler. Herkesin elinde birer sihirli levha, başları öne eğik, sanki bir gizli ibadet halindeler. Birisi aksırsa, diğeri ‘Çok yaşa’ demez, sadece göz ucuyla bakar. Meğer bunlar medeniyet derler bir hapishaneye düşmüşler!”
Londra’nın “Cinleri” ve Reklam Panoları
Tünellerdeki renkli reklam panolarını görseydi, onları muhtemelen duvarlara hapsedilmiş cinler veya tılsımlı resimler sanırdı. Özellikle iç çamaşırı veya parfüm reklamlarını görünce:
“Duvarlarda öyle suretler var ki, üzerlerinde libas namına bir şey kalmamış! Lakin ahali buna o kadar alışmış ki, bakıp da istiğfar bile çekmezler. Garip memleket, garip adetler…”
Çelebi’nin Twitter (X) Raporu
İstasyondan dışarı çıktığında, hırpalanmış ama hala meraklı olan Evliya, cebindeki akıllı telefondan bir “flood” geçerdi:
“Dostlar, bugün Londra’nın bağırsaklarında bir yolculuk yaptık. At koşturacak yer yok, hava desen rutubet kokuyor. Üstelik bir bilet parasına İstanbul’da üç koyun alınırdı! Yine de mühendisliklerine ‘Maşallah’ demek gerek. Ama sohbet yoksa, o yol bitmez be canım. #LondonTube #MindTheGap #EvliyaLondrada”